میرزا حبیب خان دنبلی

میرزا حبیب خان مدعو به تنبل مولا و متخلص به لسان‌الولایه پسر اسدالله خان و نواده  امیر اصلان خان فرزند پنجم امیر احمدخان  دنبلی است.وی از پیروان طریقت ذهبیه  آذربایجان بوده است.

جواهرالکلام ومفتاح‌المرام از آثار میرزاحبیب خان می باشد.کتابی است در کیفیت و آداب سیر و سلوک ودستورالعمل‌های سلسله ذهبیه ازپرویزخان غافل سلماسی ملقب به معبرالفقرا و معین‌السالکین و صفير العارفين که آن را با کسب اجازه از سید میرزا جلال‌الدین محمد پسر ابو‌القاسم ذهبی ملقب به مجدالاشراف متولی باشی بقعه حضرت شاه‌چراغ در شیراز به سال ۱۳۰۲قمری (1264 خورشیدی)نگاشته است. میرزا حبیب خان این کتاب را به درخواست مولف و به خط  خوش شکسته نستعلیق تحریر کرده و به متن حدیث دوم اربعین شیخ بهایی و شرح آن با انگیزه اثبات مطاقبت نوشته‌های مشایخ این سلسله با احادیث و اخبار صحیفه مصدّر نموده است . محرر مدعی است که متن و شرح روایت مذکور با مضامین و عبارات اصول پنجگانه در این کتاب تطبیق دارد . مولف، این کتاب را ابتدا به جهت اختصار « وجیزه»  نام نهاده بود ولی به سبب اینکه یکی از دوستان صاحب کشف و شهودش امام زمان را خواب دیده بود که ایشان کتاب را به نام  «جواهر‌الکلام ومفتاح‌المرام » نامیده‌اند آن را به این اسم مسمی گردانید . مولف که  دراین کتاب ابتدا اصول و ارکان پنجگانه این طریقت را بر می‌شمارد و سپس در چهارده جمله و یک خاتمه آداب و شروط سلوک آن را ذکر می‌کند.این کتاب در سال ۱۳۲۰(1281 خورشیدی)در تبریز به چاپ رسیده و در سال ۱۳۳۵ (1296 خورشیدی)نیز در همان شهرتجدیدچاپ گردیده است .میرزا حبیب خان در سال1274 خورشیدی وفات نموده است

طريقت ذهبیه در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار، توسط دونفر بنامهای شيخ عبدالكريم زنجاني ملقب به اعجوبه و پرویزخان غافل سلماسی ملقب به صفیرالعارفین تبلیغ میگردید و تعداد زيادي از بزرگان و اهالی شهر خوي و سایر شهرهای آذربایجان، پیرو این طریقت بودند. ذهبيه از فرقه های صوفیه بوده،  قطب و مظهر آنها فردی بنام «معروف كرخى» متوفی در سال 200 قمری(195 خورشیدی) مى باشد. وی ادعا داشته که خرقه ازامام رضا(ع) دریافت داشته تا بدین طریق فرقه خود را موردتائیدآنحضرت قلمدادنماید، ولی برخی از محققین و صاحبنظران امر،این ادعای وی را مردود میدانند.معروف كرخى در طريقت داود طايى بود و داود طايى به اعتراف عطار در تذكرة الاوليا و جامى در نفحات الانس به حسن بصرى گرايش داشت و به اعتراف هجويرى، شاگرد ابو حنيفه بوده است.

پیروان فرقه ذهبیه، بقعه ای درکوی کامران شهر خوی اول خیابان کوچری دارند که  در نبش كوچه اي واقع شده دارای دو درب ورودی است. یک در به حياط این بقعه باز مي شود،  درب دیگری نیز به راهروي سر پوشيده آن باز شده و این راهرو به صحن اصلی بقعه منتهی می شود  كه آرامگاه  6 نفر از بزرگان فرقه ذهبیه در آن واقع، و همچنین عكسهائی از بزرگان آن فرقه در محل نگهداری می شود.عده ای از صاحب نظران، ساختمان بقعه مذکور را که در دو طبقه ساخته شده، از بناهاي قبل از دوره قاجار مي دانند.  لوحی در سر دراصلی بنا نصب و این عبارت در آن درج شده «مقبره حضرت رايض الدين اعجوبه وحضرت خان پرويز صفير العارفين و رؤسای وقت سلسله جليله ذهبيّه آذربايجان و ساير اولياء الله»